Ankara!

Metin Tulga

26-10-2026 01:50

Ankara, çocukluğumun ve delikanlılığımın önemli bir bölümünü yaşadığım hayalimin şehridir. Orada, babamın önerdiği kitapları okuyarak ve onun arkadaşlarıyla yaptığı sohbetlere kulak misafiri olarak; II. Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemin demokrasi arayışlarını, dış müdahaleleri ve iç olaylardaki olağandışı artışı izleyip bilgilenme olanağı buldum. Liseli Bir Sporcunun Romanı ve Cumhuriyet'in Kuruluşu: Devrimler ve Karşı Devrimler adlı kitaplarımda bunları hatırlayabildiğim kadarıyla okurlarımla paylaşmıştım.

Babamın görevi dolayısıyla atandığı Ankara’da ilk etapta kiralık ev bulamadık. Bu nedenle ilkokulun son sınıfına bir süre Edirne’de akrabamızın evinde, bir süre de Üsküdar Bağlarbaşı’nda kiraladığımız bir evde devam ettim. Ardından Ankara Keçiören’de, 2-3 dönümlük bir bahçe içerisinde yer alan iki katlı tarihi bir Ankara evinin üst katını kiraladık. İlkokul son sınıfı orada tamamlayarak diplomamı almayı başardım.

O tarihlerde Keçiören, Ankara’nın bağları, bahçeleri ve elit kesimin sayfiye evleriyle dolu küçük bir yerleşim yeriydi. Ben ilkokula devam ederken, ağabeyim Ankara’nın Samanpazarı semtinde bulunan Taş Mektep'te ortaokula gidiyordu. Babamın görev yeri ise Gençlik Parkı'nın karşısındaydı. Bu nedenle her gün otobüsle merkeze gidip geliyorlardı. Kocaman meyve bahçeleri ve bağlarla çevrili evimizde; kedilerimiz ve kümes hayvanlarımızla mutlu bir hayat yaşıyor, akşamları salonumuzdaki cumbadan Ankara’nın ışıklarını seyrediyorduk.

Okul tatili başladığında çevremize ve arkadaşlarımıza iyice alışmıştık. Kendi bahçemizde ya da komşu köşklerin bahçelerinde çeşitli oyunlar oynayarak vakit geçiriyorduk. O dönemde Ankara’da oynanan Milli Eğitim ve Başbakanlık Kupası karşılaşmalarını seyretmek üzere her hafta sonu 19 Mayıs Stadyumu'na gidiyorduk. Orada zamanın yıldız futbolcuları Şükrü Gülesin, Süleyman Seba, Çengel Hüseyin, Hakkı Yeten, Turgay Şeren, Gündüz Kılıç, Melih, Cihat Arman, Lefter Küçükandonyadis ve Mennan'ı izleme fırsatı buluyorduk. 19 Mayıs Stadyumu, tarihi tren istasyonunun yakınında; Paraşüt Kulesi, stadyum ve hipodromdan oluşan büyük bir spor kompleksi içinde yer alıyordu. Bu yapıların her biri, dönemin önemli mimarları tarafından tasarlanmış birer sanat eseriydi.

Keçiören’den otobüsle Ulus’a iner; tarihi meclis binaları, Anadolu Kulübü ve Gençlik Parkı’nın çevrelediği o güzel atmosferde etrafı seyrederek stadyuma kadar yürürdük. Ulus Meydanı ayrı bir güzellikteydi. Orada birer mimari harika olan İş Bankası ve Sümerbank binalarının yanı sıra, alışveriş merkezleri ile yeni filmlerin gösterildiği Park ve Yeni sinemaları bulunuyordu. Ankara’yı ve Cumhuriyet’i temsil eden, Atatürk’ün at üzerindeki heykellerinden en güzeli olan Zafer Anıtı ve çevresinde Kurtuluş Savaşı’nı simgeleyen figürler bu meydanın ortasında yer alıyordu. Biraz geri planda kalan tarihi Hacı Bayram Camii ve Balıkpazarı da bu tarihi ortama eşlik ediyordu.

Buradan, Ankara’nın her yerinden görülebilen tarihi burçları ve ahşap evleriyle Ankara Kalesi’ne yönelen Anafartalar Caddesi bir meydanla kaleye uzanıyor; diğer bir cadde ise tarihi evleri ve pazarıyla tanınan Samanpazarı’na ulaşıyordu. Bu yol üzerinde Adalet Sarayı; 32 kısımlık tekmili birden oynatılan kovboy filmleriyle meşhur Sus ve Sümer sinemaları, çocuk bahçesi ve yüzme havuzuyla Himaye-i Etfal (Çocuk Esirgeme Kurumu) apartmanı kompleksi ve tarihi dedikodularıyla meşhur Verem Dispanseri vardı.

Ulus Meydanı’ndan yerleşim yeri olan Yenişehir semti yönünde uzanan Atatürk Bulvarı üzerinde Tarihi Merkez Postanesi ve Ziraat Bankası binaları, Evkaf Apartmanı ile kulesiyle meşhur, daha sonra Ankara Operası olarak yeniden düzenlenen Sergi Sarayı yer alıyordu. Bulvarın karşı tarafında bulunan sanat eseri niteliğindeki Etnografya Müzesi, o dönemde Atatürk’ün geçici kabri olarak kullanılıyordu. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ile Radyoevi, arka planda ise Kız Lisesi ve Kız Sanat Enstitüsü binaları bu güzergâhı çevreliyor; yol, demiryolu köprüsünün altından geçerek asker üniformalı Atatürk anıtının bulunduğu Sıhhiye (Zafer) Meydanı’na ulaşıyordu.

Meydanın bir tarafında Cebeci’ye ayrılan yol üzerinde Sağlık Bakanlığı binası, diğer tarafında ise Maltepe kavşağı ve Orduevi bulunuyordu. Devam eden bulvar Kızılay Meydanı’na erişiyor; meydanın sağ tarafında tarihi Kızılay binası, karşısında Güven Anıtı’nın yer aldığı Güvenpark, diğer tarafında da Ulus Sineması’nın bulunduğu binalar yükseliyordu. O tarihlerde Kavaklıdere de tıpkı Keçiören ve Etlik gibi bahçeler ve bağlarla kaplı bir mesire yeriydi. Çankaya’ya doğru yönelen bulvarın sağ tarafına bakanlıklar ve büyükelçilikler yerleşmişti. Bir müddet sonra Ulus'ta bulunan TBMM, bu alanda inşa edilen yeni binasına taşındı.

Sıhhiye Meydanı’nın iki yanına yönelen bulvarlar; bir taraftan Anıtkabir’in inşaatının sürdüğü Maltepe semtine ve Bahçelievler’e, diğer taraftan Mülkiye (Siyasal Bilgiler), Hukuk Fakültesi, Askeri Dikimevi ve Konservatuvar’ın bulunduğu Cebeci semtine bağlanıyordu. Bu bölgeye ayrıca Ulus’tan, Samanpazarı ve Hamamönü yönünden gelen cadde erişiyordu. Bu cadde üzerinde Doğumevi ile benim de eğitimime devam ettiğim Dördüncü Ortaokul bulunuyordu.

Kısacası o yıllarda şehir; mimari birer sanat eseri olan yapıları, muntazam yolları, tarihi meclis binaları ve yeşil parklarıyla çok şirin bir başkentti. Sonraları bilgisizce ve şehrin estetiğine önem verilmeden yapılan bazı uygulamalar ve değişiklikler, sanat eseri değerindeki bu tarihi yapıları çevrelerini saran beton binalarla boğdu. Bakımsızlıktan eskiyen eserlerle birlikte Ankara büyük bir metropol haline gelirken ne yazık ki betonlaşıp köyleşiyordu.

Güzelim Atatürk Orman Çiftliği, Gençlik Parkı, o yemyeşil bağlar ve bahçeler sevimsiz binalarla doluyor; ağaçlı bulvarların yerini beton duvarlı yollar alıyordu. İdealist bir belediye başkanı bütün bu hengâmenin içinden tek başına çıkamıyordu. İstanbul'dan sonra Ankara'da da belediye başkanları, Cumhuriyetimizin bu iki değerli şehrini kurtarmaya çalıştıkları için adeta cezalandırılıyorlardı. Hâlbuki Avrupa'da harbin yok edici tahribatına rağmen tarihi şehirler eski haline sadık kalınarak sağlamlaştırılıyor ve olduğu gibi korunuyordu. Çağın ihtiyacına göre yeniden inşa edilen modern yerleşimler ise tarihi dokuya dokunulmadan, onlara komşu boş alanlarda kuruluyordu.

Ülkemizde de yetişmiş uzmanların işlerine karışılmasa ve politik manevralar yerine bilimsel çalışmalara değer verilerek şehir planlamaları yapılsaydı, bu bozuk düzenin yarattığı tahribat zamanla giderilebilirdi. Çalışan ve üreten insanlar rahat bırakılırsa, günümüzde bile bu gidişatı tersine çevirip başarılı olma şansları hâlâ bulunmaktadır.

Dr. Metin Tulga

DİĞER YAZILARI Anadolu Medeniyetleri Ve Türklerin Anadolu'ya Gelişi! 01-01-1970 03:00 Aşı Karşıtı Meslektaşlarım! 01-01-1970 03:00 Gelen Yorumlar Üzerine.. 01-01-1970 03:00 Anafartalar Komutanı Albay Mustafa Kemal 01-01-1970 03:00 Hayatımın En Güzel Yılları: ESKİŞEHİR! 01-01-1970 03:00 Avrupa Birliği Yolunda Türkiye. Dün ve Bugün! 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün Demeci 01-01-1970 03:00 Üsküdar! 01-01-1970 03:00 Taksim Semti Hatıralarım! 01-01-1970 03:00 Bir Kadıköy Rüyası! 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün Yolu Hepimizi Mutluluğa Götürür! 01-01-1970 03:00 Okullardaki Güven Sorunu Nasıl Çözülebilir! 01-01-1970 03:00 Doğa Eğitimi Çocuklara olduğu Kadar Anne ve Babalara da Verilmelidir! 01-01-1970 03:00 Mondros Mütarekesinden Cumhuriyete Kadar Siyasi Durum! 01-01-1970 03:00 Sağ-Sol Çatışmalarının Kaynağı ve Farklı Kuşaklar! 01-01-1970 03:00 Demokratik ve Tam Bağımsız Türkiye İçin Güneş Ufuktan Şimdi Doğacak: Yürüyelim Arkadaşlar 01-01-1970 03:00 Hukukta Neler Oluyor? 01-01-1970 03:00 Suskunluk Tehlikesi Ve Acil Seçim! 01-01-1970 03:00 Osmanlı Devleti'nin Gerilemesinde Ekonomi! 01-01-1970 03:00 Kurtuluşun Reçetesi: Atatürk Devrimleri, Gençlik ve Yeni Parti! 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler! 01-01-1970 03:00 Din Uygulamaları ve İmam-ı Azam'ın Görüşleri. 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün İkili Devrimi: Devlette Laiklik, Dinde Öze Dönüş! 01-01-1970 03:00 İslamda üç arınma: Hz. Muhammed,İmam-ı Azam Ve Atatürk! 01-01-1970 03:00 Avrupa ve Anadolu'nun Arkeolojik Kökenleri! 01-01-1970 03:00 Halkevleri Hakkında Görüşüm! 01-01-1970 03:00 Atatürk Milliyetçileri Birleşmeliyiz! 01-01-1970 03:00 93 Yıllık Ömrümde... 01-01-1970 03:00 Çerçeve Yasası, Yeni Parti ve Atatürk Çizgisinde Birlik 01-01-1970 03:00 İnsanlar Yaşadıkça! 01-01-1970 03:00 Yeni Parti Tüzüğünde ve Prensiplerinde Ne Olmalı? 01-01-1970 03:00 Neden Yeni Partiye Oyumu vereceğim! 01-01-1970 03:00 Çevreyi Koruma Bilinci 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler 01-01-1970 03:00 Yeşil Mirasımızı Korumak! 01-01-1970 03:00 Yeni Parti hakkında Görüşüm! 01-01-1970 03:00 Unutulan Töre, Geciken Adalet! 01-01-1970 03:00 Devlet Bağımsızlığının En Önemli Unsuru Ekonomik Bağımsızlıktır! 01-01-1970 03:00 Atattürk'ün izinde Devrimleri Halka Anlatmak! 01-01-1970 03:00 Tarih Öncesi Dönemde Avrupa'nın Oluşumunda Göçlerin Önemi! 01-01-1970 03:00 Çocuk Sağlığı Ve Aşılarda Koruyucu Hekimliğin Uygulanmasının Önemi! 01-01-1970 03:00 Hekim Hasta İlişkileri! 01-01-1970 03:00 Türkiye'de Bakıma Muhtaç Hastalar Şu Anda Ne Durumda? 01-01-1970 03:00 Mısır Luxor Kenti ve Sanat Eserleri ( 1990) 01-01-1970 03:00 Atatürk Milliyetçiliği 01-01-1970 03:00 Benim Atatürkçü Tarım Projem! Köylü Nasıl Tekrar Eski Köylü Olabilir! 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler! 01-01-1970 03:00 Şehir Hastaneleri ülkemiz İçin Yararlı mı? 01-01-1970 03:00 CHP’nin, Atatürk’ün Tamamlanmasını Arzu Ettiği Devrimlerdeki Tutumu Ne Olmalı? 01-01-1970 03:00 Orta Asya'da Siyasi ve Sosyal Anlamda Yaygın Olan Örfi Hukukun Osmanlı Devlet Yönetimine Etkileri! 01-01-1970 03:00 Spor Sağlık ve Yaşlılık! 01-01-1970 03:00 Keşfetmekle geçen bir ömür: 92 yıllık serüven! 01-01-1970 03:00 Ütopya ( Hayalimdeki Türkiye Cumhuriyeti) 01-01-1970 03:00 Hantavirüs Gerçeği: Yeni Bir Pandemi mi Yoksa Yersiz Bir Panik mi? 01-01-1970 03:00 1939-1945 İkinci Cihan Harbi Döneminde Türkiye  (Bölüm II) (Atatürk’ün Sağlık ve Beslenme Politikası) 01-01-1970 03:00 1939-1945 İkinci Cihan Harbi Döneminde Türkiye (Beslenme ve Sağlık Sorunları). Bölüm 1 01-01-1970 03:00 Müthiş Türk Kadınları! 01-01-1970 03:00 Sağlık Kuruluşlarında ve Hekimlerin Çalışmalarında Saptadığım Eksiklikler ve Önerilerim 01-01-1970 03:00 Tarihi Gerçeklerden Aksiyon filmine: Ekrandaki " Kuruluş " yanılgısı! 01-01-1970 03:00 Almanya'da 10 yıl ve 1965 sonbaharı.. 01-01-1970 03:00 II.Bölüm -CHP Ne yapmalı nasıl davranmalı-Ekrem İmamoğlu'nda gözlemlediğim özellikler! 01-01-1970 03:00 I. Bölüm-CHP ne yapmalı nasıl davranmalı? 01-01-1970 03:00 Osmanlı Devleti'nde Eğitimin Gelişimi ve Cumhuriyet Dönemi Eğitimi 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan Hatırladığım İstanbul ( Bölüm 3) 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan Hatırladığım İstanbul ( Bölüm 2) 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan hatırladığım İstanbul! 01-01-1970 03:00 Kitaplar ,kitap yazmak ve okumak hakkında.. 01-01-1970 03:00