Anadolu Medeniyetleri Ve Türklerin Anadolu'ya Gelişi!

Metin Tulga

19-11-2026 23:05

Anadolu toprakları, tarih boyunca eşsiz jeopolitik konumu ve bereketli doğası nedeniyle çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapmıştır. M.Ö. 3000 – 1184 yılları arasında Çanakkale bölgesinde kurulan ve gelişen en eski uygarlık Truva’dır. M.Ö. 2500 ile 1700 yılları arasına gelindiğinde ise, Hititlerin Anadolu’nun en önemli uygarlığı olarak tarih sahnesine çıktığını görmekteyiz.

Büyük Hitit İmparatorluğu'nun M.Ö. 1190 yılında yıkılmasından sonra da Hitit varlığı sona ermemiş; Anadolu’nun iç, güney ve güneydoğu kısımları ile Kuzey Suriye bölgesinde "Geç Hitit Devletleri" veya beylikleri adı altında yaşamaya devam etmiştir. Arkeologlar tarafından yapılan kazılarda; Çorum'un Sungurlu ilçesine bağlı Boğazköy’de (Hattuşa), Yozgat yakınlarındaki Alişar Höyük’te ve Kayseri yakınlarındaki Kültepe’de, Akadca çivi yazısıyla yazılmış on binlerce kil tablet bulunmuştur. Hitit İmparatorluğu ve başkenti Hattuşa hakkında son derece kıymetli bilgiler barındıran bu tabletlerin yazıları, Çek dilbilimci Bedřich Hrozný tarafından çözülmüştür. Hitit metinlerinde Hint-Avrupa dil ailesinin yanı sıra Hurri, Babil, Sümer ve Hint-İran kökenli sözcüklerin bulunması, Hititlerin önceleri saf bir Hint-Avrupa dili konuşmadığını; Hint-Avrupa ve Akadca karışımı melez bir dil kullandıklarını göstermektedir.

Hititlerin Anadolu'ya hangi tarihte ve tam olarak nereden göç ettikleri bugün bile kesin olarak bilinmemektedir. Ancak zamanla Karadeniz'den Güney Anadolu kıyılarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada hükümranlık kurmuşlardır. O zamana kadar hükümet merkezi olan Neşa (Kaniş), I. Hattuşili (M.Ö. 1565-1540) tarafından Hattuşa'ya nakledilmiş ve imparatorluğun sınırları Ege'ye kadar genişletilmiştir. Hititler, doğuda Suriye ve Babil'i topraklarına kattığı gibi, Halep'i de ele geçirerek Hammurabi Hanedanlığı'na son vermiştir. Ticari hayatta ise, bütün Ön Asya'da geçerli bir değişim aracı olan gümüşü kullanmışlardır.

Hititlerden önce Anadolu'da varlık gösteren, Çorum merkezli kurulan Hattiler ise (M.Ö. 2500 - 2000), Anadolu'nun ilk yerli ve büyük medeniyetlerinden biri olarak Hitit kültürüne büyük oranda etki etmiştir. Hint-Avrupa dili konuşan Hititler, güçlerinin zirvesinde Mısırlılarla tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş'i imzalamıştır. Hititlerin ardından tarih sahnesinde boy gösteren diğer büyük uygarlıklar da Anadolu'nun kaderini şekillendirmiştir. M.Ö. 1200 - 700 yılları arasında Ankara (Gordion) merkezli kurulan ve Kral Midas ile ünlenen Frigler tarım ve madencilikte; M.Ö. 1200 - 546 yılları arasında Manisa (Sardes) merkezli kurulan Lidyalılar Kral Yolu'nu inşa edip tarihte ilk parayı basmakta; M.Ö. 860 - 590 yılları arasında Van (Tuşpa) merkezli kurulan Urartular ise Şamran Kanalı gibi devasa su mimarilerinde ve taş işçiliğinde uzmanlaşmışlardır. Urartu Devleti, M.Ö. 8. yüzyılda sınırlarını bir taraftan Kuzey Suriye ve Fırat'a, diğer taraftan Kafkaslara kadar genişleterek büyük bir güç hâline gelmiştir.

İSKİTLER, KİMMERLER VE TÜRKLERİN ANADOLU'YA GELİŞİ

Urartuların bu güçlü döneminde, Anadolu yeni bir göç dalgasıyla karşı karşıya kalmıştır. Avrasya bozkırlarında M.Ö. 8. yüzyıl ile 3. yüzyıl arasında yaşamış, atlı-göçebe bir hayat süren ve okçulukta uzmanlaşmış heterojen bir topluluk olan İskitler (Sakalar) ve Kimmerler bu dalganın baş aktörleridir. Bazı tarihi kaynaklarda Ön Türk veya İranlı olduklarına dair farklı tezler bulunmasına rağmen, bu atlı kabilelerin kökenlerinin Orta Asya olduğu sabittir.

M.Ö. 8. yüzyılda İskitlerin baskısı sonucu Kafkas geçitlerini aşan Kimmerler, Doğu Anadolu'ya ulaşmış ve onları izleyen İskitlere izlerini kaybettirerek kısa sürede Urartu yerleşim sahasına yayılmışlardır. Urartu Kralı II. Argişti (M.Ö. 714-685) kuzeye yönelerek Kimmer akınlarını önlemeye çalışmış, ancak M.Ö. 707 yılında ağır bir yenilgiye uğramıştır. Yerine geçen II. Rusa (M.Ö. 685-645) ise Kimmerlerle anlaşma yoluna giderek, Asurlulara karşı onlarla ittifak yapmıştır. Patnos civarındaki Giriktepe Höyüğü'nde yapılan arkeolojik kazılarda, Urartu sarayının muhtemelen Argişti döneminde Kimmerler tarafından yakıldığı tespit edilmiştir.

M.Ö. 8. yüzyılın sonlarında Asurlularla da mücadele eden Kimmerler, Anadolu içlerine kadar yayılarak önce Friglere, oradan da Batı Anadolu'ya ulaşarak Lidyalılara saldırmışlardır. Ancak Lidyalılar, M.Ö. 6. yüzyılda son Kimmer boylarını Kızılırmak'ın doğusuna, Kapadokya bölgesine sürmeyi başarmıştır.

Bundan sonraki dönemde Pers İmparatorluğu ve akabinde kuzeyden gelen İskender İmparatorluğu, Anadolu'nun demografik ve siyasi yapısını derinden etkilemiş; bu karmaşık durum, Anadolu toprakları tamamen Roma İmparatorluğu'nun eline geçinceye kadar devam etmiştir. Orta Asya'dan kopup gelen Türk boylarının Ön Asya'daki bu köklü geçmişi ve akınları binlerce yıl öncesine dayansa da, Türklerin Anadolu'ya kesin olarak yerleşerek kalıcı bir devlet kurmaları, ancak 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nin açtığı yolla mümkün olmuştur.

Dr. Metin Tulga

DİĞER YAZILARI Aşı Karşıtı Meslektaşlarım! 01-01-1970 03:00 Gelen Yorumlar Üzerine.. 01-01-1970 03:00 Anafartalar Komutanı Albay Mustafa Kemal 01-01-1970 03:00 Hayatımın En Güzel Yılları: ESKİŞEHİR! 01-01-1970 03:00 Ankara! 01-01-1970 03:00 Avrupa Birliği Yolunda Türkiye. Dün ve Bugün! 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün Demeci 01-01-1970 03:00 Üsküdar! 01-01-1970 03:00 Taksim Semti Hatıralarım! 01-01-1970 03:00 Bir Kadıköy Rüyası! 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün Yolu Hepimizi Mutluluğa Götürür! 01-01-1970 03:00 Okullardaki Güven Sorunu Nasıl Çözülebilir! 01-01-1970 03:00 Doğa Eğitimi Çocuklara olduğu Kadar Anne ve Babalara da Verilmelidir! 01-01-1970 03:00 Mondros Mütarekesinden Cumhuriyete Kadar Siyasi Durum! 01-01-1970 03:00 Sağ-Sol Çatışmalarının Kaynağı ve Farklı Kuşaklar! 01-01-1970 03:00 Demokratik ve Tam Bağımsız Türkiye İçin Güneş Ufuktan Şimdi Doğacak: Yürüyelim Arkadaşlar 01-01-1970 03:00 Hukukta Neler Oluyor? 01-01-1970 03:00 Suskunluk Tehlikesi Ve Acil Seçim! 01-01-1970 03:00 Osmanlı Devleti'nin Gerilemesinde Ekonomi! 01-01-1970 03:00 Kurtuluşun Reçetesi: Atatürk Devrimleri, Gençlik ve Yeni Parti! 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler! 01-01-1970 03:00 Din Uygulamaları ve İmam-ı Azam'ın Görüşleri. 01-01-1970 03:00 Atatürk'ün İkili Devrimi: Devlette Laiklik, Dinde Öze Dönüş! 01-01-1970 03:00 İslamda üç arınma: Hz. Muhammed,İmam-ı Azam Ve Atatürk! 01-01-1970 03:00 Avrupa ve Anadolu'nun Arkeolojik Kökenleri! 01-01-1970 03:00 Halkevleri Hakkında Görüşüm! 01-01-1970 03:00 Atatürk Milliyetçileri Birleşmeliyiz! 01-01-1970 03:00 93 Yıllık Ömrümde... 01-01-1970 03:00 Çerçeve Yasası, Yeni Parti ve Atatürk Çizgisinde Birlik 01-01-1970 03:00 İnsanlar Yaşadıkça! 01-01-1970 03:00 Yeni Parti Tüzüğünde ve Prensiplerinde Ne Olmalı? 01-01-1970 03:00 Neden Yeni Partiye Oyumu vereceğim! 01-01-1970 03:00 Çevreyi Koruma Bilinci 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler 01-01-1970 03:00 Yeşil Mirasımızı Korumak! 01-01-1970 03:00 Yeni Parti hakkında Görüşüm! 01-01-1970 03:00 Unutulan Töre, Geciken Adalet! 01-01-1970 03:00 Devlet Bağımsızlığının En Önemli Unsuru Ekonomik Bağımsızlıktır! 01-01-1970 03:00 Atattürk'ün izinde Devrimleri Halka Anlatmak! 01-01-1970 03:00 Tarih Öncesi Dönemde Avrupa'nın Oluşumunda Göçlerin Önemi! 01-01-1970 03:00 Çocuk Sağlığı Ve Aşılarda Koruyucu Hekimliğin Uygulanmasının Önemi! 01-01-1970 03:00 Hekim Hasta İlişkileri! 01-01-1970 03:00 Türkiye'de Bakıma Muhtaç Hastalar Şu Anda Ne Durumda? 01-01-1970 03:00 Mısır Luxor Kenti ve Sanat Eserleri ( 1990) 01-01-1970 03:00 Atatürk Milliyetçiliği 01-01-1970 03:00 Benim Atatürkçü Tarım Projem! Köylü Nasıl Tekrar Eski Köylü Olabilir! 01-01-1970 03:00 Okurlarımla Sohbetler! 01-01-1970 03:00 Şehir Hastaneleri ülkemiz İçin Yararlı mı? 01-01-1970 03:00 CHP’nin, Atatürk’ün Tamamlanmasını Arzu Ettiği Devrimlerdeki Tutumu Ne Olmalı? 01-01-1970 03:00 Orta Asya'da Siyasi ve Sosyal Anlamda Yaygın Olan Örfi Hukukun Osmanlı Devlet Yönetimine Etkileri! 01-01-1970 03:00 Spor Sağlık ve Yaşlılık! 01-01-1970 03:00 Keşfetmekle geçen bir ömür: 92 yıllık serüven! 01-01-1970 03:00 Ütopya ( Hayalimdeki Türkiye Cumhuriyeti) 01-01-1970 03:00 Hantavirüs Gerçeği: Yeni Bir Pandemi mi Yoksa Yersiz Bir Panik mi? 01-01-1970 03:00 1939-1945 İkinci Cihan Harbi Döneminde Türkiye  (Bölüm II) (Atatürk’ün Sağlık ve Beslenme Politikası) 01-01-1970 03:00 1939-1945 İkinci Cihan Harbi Döneminde Türkiye (Beslenme ve Sağlık Sorunları). Bölüm 1 01-01-1970 03:00 Müthiş Türk Kadınları! 01-01-1970 03:00 Sağlık Kuruluşlarında ve Hekimlerin Çalışmalarında Saptadığım Eksiklikler ve Önerilerim 01-01-1970 03:00 Tarihi Gerçeklerden Aksiyon filmine: Ekrandaki " Kuruluş " yanılgısı! 01-01-1970 03:00 Almanya'da 10 yıl ve 1965 sonbaharı.. 01-01-1970 03:00 II.Bölüm -CHP Ne yapmalı nasıl davranmalı-Ekrem İmamoğlu'nda gözlemlediğim özellikler! 01-01-1970 03:00 I. Bölüm-CHP ne yapmalı nasıl davranmalı? 01-01-1970 03:00 Osmanlı Devleti'nde Eğitimin Gelişimi ve Cumhuriyet Dönemi Eğitimi 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan Hatırladığım İstanbul ( Bölüm 3) 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan Hatırladığım İstanbul ( Bölüm 2) 01-01-1970 03:00 Çocukluğumdan hatırladığım İstanbul! 01-01-1970 03:00 Kitaplar ,kitap yazmak ve okumak hakkında.. 01-01-1970 03:00